Mục tiêu thường dang dở? Lập kế hoạch phát triển bản thân 90 ngày

Kế hoạch 90 ngày thường thất bại không phải ở trang giấy đầu tiên mà ở tuần thứ hai, khi lịch làm việc đổi, gia đình cần thêm thời gian hoặc mục tiêu ban đầu quá rộng.

Một kế hoạch phát triển bản thân hữu ích phải trả lời được ba câu hỏi: ưu tiên điều gì, tuần này làm việc nào và dựa vào dấu hiệu nào để điều chỉnh. Bài viết hướng dẫn biến mục tiêu thành lịch thực hiện vừa sức, thay vì một danh sách mong muốn dài.

Để lập kế hoạch 90 ngày, hãy ghi hiện trạng, chọn một ưu tiên chính, xác định kết quả có thể kiểm tra và đặt việc làm vào từng tuần. Mốc 90 ngày là khung thực hành của bài viết. Nó không bảo đảm bạn hình thành thói quen hay đạt một kết quả cụ thể đúng ngày cuối.

Bắt đầu từ hiện trạng của năm nguồn lực

Trong khung học tập của Bản Đồ Cuộc Đời, năm nguồn lực gồm Linh lực, Trí lực, Thể lực, Kinh tế lực và Nhân lực. Có thể hiểu lần lượt là nền tảng tinh thần và giá trị, tri thức và năng lực, thể chất, điều kiện tài chính cùng quan hệ hỗ trợ.

Đây là khung để nhìn cuộc sống đủ rộng, không phải bài kiểm tra chẩn đoán hoặc thang điểm đã được kiểm định. Bạn cần quan sát cả năm nguồn lực, nhưng không nhất thiết mở năm dự án cùng lúc.

Để tránh chấm điểm theo cảm giác, bạn có thể đánh giá năm nguồn lực bằng minh chứng rồi xác định nút thắt, phần cần bảo vệ và phần chỉ cần duy trì.

Viết điều đã xảy ra thay vì chấm mình “tốt” hoặc “kém”. Cách khám phá bản thân qua trải nghiệm cụ thể có thể giúp bạn tìm minh chứng. Chưa có dữ liệu thì ghi “chưa rõ” và chọn một việc quan sát thêm.

Chọn một ưu tiên có lý do

Nếu mọi thứ đều được gọi là ưu tiên, kế hoạch sẽ không giúp bạn lựa chọn khi thời gian thiếu. Hãy thử viết rõ một điều cần cải thiện trước, lý do nó quan trọng ở thời điểm này và điều bạn chấp nhận chưa làm trong 30 ngày đầu.

Ưu tiên nên liên quan đến vấn đề đang ảnh hưởng cuộc sống hoặc công việc. Bạn có thể hỏi: “Nếu cải thiện được điều này, trách nhiệm nào sẽ được thực hiện dễ hơn?” và “Tôi có điều kiện để bắt đầu trong tuần tới không?”

Khi chưa biết mình muốn tiến về đâu, hãy làm rõ hướng đi phù hợp với điều quan trọng và hoàn cảnh. Kế hoạch 90 ngày sẽ khó dùng nếu bạn chọn mục tiêu chỉ vì người khác đang theo đuổi nó.

Một ưu tiên chính có thể cần hỗ trợ từ nhiều nguồn lực. Chẳng hạn, học một kỹ năng cần thời gian, chi phí vừa sức và người cho phản hồi. Các phần hỗ trợ cần được ghi vào kế hoạch; đừng biến tất cả thành những mục tiêu cạnh tranh nhau.

Viết kết quả và hành động thành hai dòng riêng

Kết quả trả lời “đến cuối giai đoạn, điều gì sẽ khác hoặc có thể xem được?”. Hành động trả lời “tuần này, tôi sẽ làm gì để đi tới đó?”. Hai dòng này cần liên quan nhưng không đồng nhất.

“Phát triển chuyên môn” còn quá rộng. “Hoàn thành một bộ hướng dẫn và nhờ người sử dụng thử phản hồi” dễ kiểm tra hơn. Hành động tuần đầu có thể là chọn phạm vi, lập dàn ý và thống nhất người phản hồi.

Nếu ưu tiên thuộc công việc, hãy nối nó với năng lực và giá trị bạn có thể tạo ra. Sản phẩm thực hành cần giải quyết một việc có ích, thay vì chỉ thêm một mục đẹp vào hồ sơ.

Một tổng quan nghiên cứu của Harkin và cộng sự, công bố trực tuyến năm 2015 và xuất bản trong Psychological Bulletin năm 2016, cho thấy các can thiệp theo dõi tiến độ có thể hỗ trợ đạt mục tiêu. Nghiên cứu không xác nhận riêng mẫu 90 ngày trong bài này. Vì vậy, hãy dùng việc ghi nhận để học và điều chỉnh, không xem bảng theo dõi là lời bảo đảm thành công.

Chia 90 ngày thành các chặng có thể xem lại

Bạn có thể dùng ba chặng dưới đây. Cách chia là gợi ý biên tập; nếu dự án có mốc khác, hãy đổi cho phù hợp. Giữ nguyên câu hỏi: “Tôi đang làm gì, có bằng chứng gì và cần sửa điều nào?”

Ngày 1–30: bắt đầu ở phạm vi vừa sức

Xác định điểm xuất phát, hoàn thành bản kế hoạch một trang và thử nhịp làm việc đầu tiên. Chọn một đầu ra nhỏ để nhận phản hồi sớm. Ghi điều kiện giúp làm được và các trở ngại lặp lại.

Nếu nhịp làm việc đầu tiên cần được duy trì bằng một hành vi nhỏ, hãy thử một thói quen trong 30 ngày để xác định tín hiệu, mức tối thiểu và điểm cần điều chỉnh mỗi tuần.

Nếu hành động chưa diễn ra, kiểm tra phạm vi, thời gian và sự hỗ trợ trước khi tăng yêu cầu. Bạn cần một cách có thể bắt đầu trong đời sống hiện tại.

Ngày 31–60: điều chỉnh theo điều đã xảy ra

So sánh dự kiến với dữ liệu từ chặng đầu. Thu hẹp phần quá lớn, đổi cách phối hợp hoặc học phần kỹ năng đang thiếu. Chỉ tăng mức thực hành khi lịch và điều kiện cho phép.

Không cần giữ một phương pháp vì đã ghi nó vào kế hoạch. Giữ mục đích có ích, đồng thời cho phép cách làm thay đổi khi có căn cứ.

Ngày 61–90: đánh giá và chọn bước tiếp

Xem lại kết quả, chất lượng đầu ra và ảnh hưởng đến các nguồn lực khác. Ghi điều nào muốn duy trì trong năm tiếp theo, điều nào cần một chu kỳ mới và điều nào nên dừng.

Kết thúc 90 ngày có thể là một quyết định rõ hơn, không nhất thiết là hoàn thành mọi mong muốn. Đừng coi phần còn dang dở là bằng chứng về giá trị con người bạn.

Mẫu kế hoạch một trang

Chép các dòng dưới đây vào sổ hoặc tài liệu. Dùng từ ngữ đủ cụ thể để một người đồng hành có thể hiểu bạn đang muốn làm gì mà không phải đoán.

Ví dụ giả định: An muốn nâng năng lực viết hướng dẫn công việc. Trong 90 ngày, An dự kiến hoàn thành một tài liệu ngắn được người sử dụng thử góp ý. Đây là tình huống minh họa; các con số là mục tiêu do nhân vật chọn, không phải kết quả đã đạt.

An dành hai phiên mỗi tuần để đọc nguồn và viết. Tuần đầu, An lập dàn ý một trang. Khi bận, mức tối thiểu là sửa một mục chưa rõ. Một đồng nghiệp đồng ý đọc bản nháp ở cuối mỗi chặng; An không mặc định người đó luôn có thời gian.

Trí lực là trọng tâm. Nhân lực hỗ trợ bằng phản hồi. Kinh tế lực được giữ bằng giới hạn chi cho tài liệu. Thể lực được bảo vệ bằng việc không lấy giờ nghỉ để bù đều đặn. Linh lực giúp An nhớ mục đích là làm công việc dễ hiểu hơn, không chỉ chứng minh mình chăm chỉ.

Theo dõi mỗi tuần bằng một bảng ngắn

Không cần biến bảng này thành nơi tự phê bình. Nếu bỏ lỡ một tuần, ghi lý do và chọn cách quay lại. Không bù bằng cách nhồi mọi việc vào cuối tuần khi điều kiện không cho phép.

Khi kết quả chậm hơn dự kiến, phân biệt ba trường hợp: hành động chưa diễn ra, hành động diễn ra nhưng chưa đủ chất lượng, hoặc kết quả phụ thuộc yếu tố ngoài khả năng kiểm soát. Mỗi trường hợp cần một cách điều chỉnh khác.

Giữ kế hoạch đi cùng cuộc sống

Một kế hoạch hữu ích không tách công việc khỏi con người đang thực hiện nó. Bạn có thể nhìn lại giá trị và lựa chọn ngoài chức danh, thành tích để xác định điều cần giữ khi đặt mục tiêu.

Trước khi bắt đầu, hoàn thành ba dòng: “Điều tôi chọn”, “Việc tôi làm trong tuần đầu” và “Minh chứng tôi sẽ nhìn lại”. Sau đó đặt một thời điểm thực có. Kế hoạch 90 ngày nên giúp bạn làm rõ bước tiếp theo và học từ thực tế, thay vì trở thành một danh sách yêu cầu không có chỗ trong lịch.